Page 127 - Demo

125N%u00eb Gjermani, Xhorxhi II, Duka i Sakse-Meiningenit (Georg II, Duke of SaxeMeiningen), ishte i pari q%u00eb n%u00eb rolin e regjisorit, theksoi aspektin e ansamblit t%u00eb shfaqjes. Ai entuziazmoi shum%u00eb njer%u00ebz t%u00eb teatrit, bashk%u00ebkoh%u00ebs dhe pasardh%u00ebs s%u00eb tij. N%u00eb Paris, Andre Antuani (Andr%u00e9 Antoine), q%u00eb u %u00e7mua si krijuesi i regjisur%u00ebs moderne franceze, me \Zvicerani Adolf Apia (Adolphe Appia) 1862-1921, me shkrimet teorike dhe me praktik%u00ebn e tij skenike, sidomos at%u00eb muzikore, ka l%u00ebn%u00eb trash%u00ebgimi parimet e nj%u00eb metode t%u00eb re n%u00eb v%u00ebniet n%u00eb sken%u00eb, ve%u00e7an%u00ebrisht, p%u00ebr sa i p%u00ebrket harmonizimit t%u00eb loj%u00ebs s%u00eb aktorit me p%u00ebrb%u00ebr%u00ebsit e tjer%u00eb t%u00eb sken%u00ebs. N%u00eb skenografi, ai z%u00ebvend%u00ebsoi dekorin e pikturuar me dekorin tredimensional, si dhe i dha shum%u00eb r%u00ebnd%u00ebsi ndri%u00e7imit dhe muzik%u00ebs. Reformat e shpallura nga Apia i p%u00ebrfaq%u00ebsoi edhe personaliteti tjet%u00ebr i reformimit t%u00eb teatrit, anglezi Eduard Gordon Krejgu (Edward Gordon Craig) 1872-1966. N%u00eb vepr%u00ebn e tij teorike %u201cArti i teatrit%u201d (1905), ai n%u00ebnvizon vler%u00ebn krijuese t%u00eb regjisorit, t%u00eb cilit duhet t%u2019i referohen t%u00eb gjitha elementet e spektaklit, duke filluar nga loja e aktorit e deri te skenografia. Ai k%u00ebrkonte krijimin e nj%u00eb teatri t%u00eb bazuar vet%u00ebm n%u00eb ritmin dhe l%u00ebvizjen. Reformatori i madh i teatrit rus Kostantin Stanislavski (1863-1938) la si trash%u00ebgimi m%u00ebsime t%u00eb %u00e7mara t%u00eb stilit realist t%u00eb artit t%u00eb interpretimit t%u00eb aktorit, t%u00eb metodologjis%u00eb s%u00eb zbulimit t%u00eb s%u00eb v%u00ebrtet%u00ebs organike. N%u00eb m%u00ebnyr%u00eb t%u00eb ve%u00e7ant%u00eb, ai ka p%u00ebrpunuar raportin personazh-aktor. P%u00ebr ta interpretuar sa m%u00eb mir%u00eb personazhin, aktori duhet t%u00eb futet n%u00eb l%u00ebkur%u00ebn e tij, pra t%u00eb shkrihet me t%u00eb. Stanislavski, arriti t%u00eb harmonizoj%u00eb dy rrymat kryesore t%u00eb aktrimit: artin e t%u00eb p%u00ebrjetuarit dhe artin e t%u00eb paraqiturit. T%u00eb jetuarit %u00ebsht%u00eb p%u00ebrmbajtja e loj%u00ebs s%u00eb aktorit dhe t%u00eb paraqiturit %u00ebsht%u00eb forma e saj. Ato ekzistojn%u00eb n%u00eb unitet me nj%u00ebra-tjetr%u00ebn. Ky unitet vihet re edhe n%u00eb elemente t%u00eb tjera: uniteti i fizikes me psikiken, i objektives me subjektiven, i trupit dhe i shpirtit, i aktorit-figur%u00eb dhe aktorit-njeri, i instrumentit dhe i instrumentistit q%u00eb jan%u00eb brenda tij. Kostantin StanislavskiRRYMA, SHKOLLA DHE STILE 18 TEATRORE BASHK%u00cbKOHOREN%u00eb fund t%u00eb shekullit XIX, t%u00eb quajtur si shekulli i progresit, me shfaqjen e figurave, t%u00eb tilla si: Marksi, Darvini, Frojdi etj., ndodhi, s%u00eb pari, nj%u00eb p%u00ebrmbysje n%u00eb konceptet e vjetra shoq%u00ebrore, psikologjike, fetare e politike.S%u00eb dyti, ndodhi nj%u00eb revolucion n%u00eb m%u00ebnyr%u00ebn e komunikimit. Me zhvillimin e telegrafit, t%u00eb telefonit, t%u00eb fotografis%u00eb, t%u00eb filmit dhe t%u00eb televizionit, kultura t%u00eb ndryshme q%u00eb kishin mbetur t%u00eb larg%u00ebta, papritur u b%u00ebn%u00eb t%u00eb njohura p%u00ebr nj%u00ebra-tjetr%u00ebn.N%u00eb teat%u00ebr, dalja e regjisorit si artist m%u00eb vete, e b%u00ebri shekullin XX, shekullin e reform%u00ebs teatrore, si dhe t%u00eb drejtimeve dhe stileve t%u00eb ndryshme.